وجهه مىدهند ، سى ميليون ، سى و پنج ميليون جمعيت در دو ماه محرم و خصوصاً دهه عاشورا يك وجهه ، طرف يك راه مىروند . بى خود بعضى از ائمه ما نمىفرمايند كه براى من در منابر روضه بخوانند . بى خود نمىگويند ائمه ما به اينكه هر كس كه بگريد ، بگرياند يا صورت گريه ، گريه كردن به خودش بگيرد اجرش فلان و فلان است . مسأله ، مسألهء گريه نيست ، مسأله ، مسألهء تباكى نيست ، مسأله ، مسألهء سياسى است كه ائمهء ما با همان ديد الهى كه داشتند ، مىخواستند كه اين ملت‌ها را با هم بسيج كنند و يكپارچه كنند ، از راه‌هاى مختلف ، اينها را يكپارچه كنند تا آسيب‌پذير نباشد . « 1 » اينكه بعضى از ائمه ( شايد امام باقر بوده ، من الان خوب يادم نيست ) مىفرمايد كه براى من يك نفر نوحه سرا را در منا بگذاريد كه آنجا براى من گريه بكند و عزا بگيرد . « 2 » نه اين است كه حضرت باقر ( ع ) احتياج به اين داشته است و نه اينكه براى او شخصاً فايده‌اى داشته است ، لكن جنبه سياسى اين را ببينيد ، در منى آنوقتى كه از همه اقطار عالم آدم مىآيد آنجا . يك كسى بنشيند يا اشخاصى نوحه سرائى كنند براى امام باقر و جنايت كسانى كه با او مخالفت كردند و او را مثلًا به شهادت رساندند ذكر كند و اين مسأله موجى باشد در همه دنيا اين مجالس عزا را دست كم گرفتند . « 3 » حضرت باقر ( ع ) وقتى كه مىخواستند فوت كنند وصيت كردند كه ده سال ظاهراً كه در منا اجير كنند كسى را ، كسانى را كه براى من گريه كنند . اين چه مبارزه‌اى است ؟ حضرت باقر احتياج به گريه داشت ؟ حضرت باقر مىخواست چه كند گريه را ؟ آنوقت هم در منا چرا ؟ ايام حج و منا . اين همين نقطهء اساسى ، سياسى ، روانى ، انسانى است كه ده سال در آنجا گريه كنند . خوب مردم مىآيند مىگويند چه خبر است چيست ؟ مىگويند اين اينطور بود اين توجه

--> ( 1 ) . 13 / 153 . ( 2 ) . ثقة الاسلام كلينى ( رضوان اللَّه تعالى عليه ) بسند حسن روايت كرده است كه حضرت امام محمّد باقر ( ع ) هشتصددرهم براى تعزيه و ماتم خود وصيت فرمود . و به سند موثق از امام جعفر صادق ( ع ) روايت كرده است كه پدرم گفت : اى جعفر از مال من وقفى بكن براى ندبه كنندگان ، كه ده سال در منى در موسم حج بر من گريه كنند و رسم ماتم را تجديد نمايند و بر مظلوميت من زارى كنند . جلاء العيون ، محمدباقر مجلسى ، ص 692 . ( 3 ) . 16 / 218 .